VAŞAK Ormanın Hayaletleri

Ekolojik dengenin vazgeçilmezleri canlıların birçoğunun hem
yaşam alanlarının yok edilmesi ile hem de bilinçsiz avlanma ile
ya nesilleri tükendi ya da nesilleri tükenme tehlikesi altında. Kedigiller ailesine mensup olan ve
gece hareket etmelerinden dolayı
ormanın gizli hayaletleri konumunda
olan vaşakların bir türü olan “bayağı
vaşak” da yok olma tehlikesi altında.


World ConservationUnion (Dünya
Koruma Birliği)’nin yaptığı açıklamalara
göre nesli tükenmekte olan 120
memeli türün arasında vaşaklar da
yer almaktadır.
Dünya geneli bakıldığında çok büyük
bir tehlike görülmese de bölgesel
bakıldığında tehlikenin boyutlarını
görmek daha kolaylaşıyor. Bazı ülkelerde
avı yasaklanmış olmasına rağmen
hala yasaklanmayan ülkelerin
olması türün giderek yok olacağının
bir göstergesi durumunda. Çünkü
türün en büyük sorunu yasa dışı ve
bilinçsiz avlanmadır. Yasa dışı avlanma
nedeni ile özellikle Balkanlarda
ve Türkiye’de sayıları azalmıştır.
Ülkemizde Anadolu Vaşağı olarak
anılmakta olan vaşak, kedigiller
ailesine mensup olup asıl adları Lynx
cinsini oluşturan orta büyüklükte
etçil ve omurgalı yaban hayvan
türlerinin ortak adıdır. Evcilleştirilebilir bir
yapıya sahip olan geceleri
avlanmayı tercih ettikleri için gündüzleri görülmeleri enderdir. Kediye benzemekle birlikte normal kedi ağırlığından 5 kat daha ağırdırlar ve en irileri olan bayağı vaşağı 30 kg kadar ulaşabilmektedir. Evcilleştirilebilir bir yapıya sahip olan geceleri avlanmayı tercih ettikleri için gündüzleri görülmeleri enderdir. Kediye benzemekle birlikte normal kedi ağırlığından 5 kat daha ağırdırlar ve en irileri olan bayağı vaşağı 30 kg kadar ulaşabilmektedir. Kulakları normal kediye göre kıyasla daha uzun ve uçları tüylüdür.
Kış bastırdığında ise sadece kulaklarının üzerindeki tüyler değil tüm vücudu kalın bir tüy tabakası ile kaplanır. Adeta kışın gelmesi ile mantolarını giyerler. Patilerinin genişliği karda yürümelerini kolaylaştırır.Afrikalı vaşaklar, vücuduna oranla Afrika'nın en hızlı ve en tehlikeli hayvanıdır.
Renkleri kum renginden koyu kahveye kadar değişen vaşaklar türleri arasında görünüş farklılıkları mevcuttur. Engebeli arazilerde ve genellikle çam ormanlarında yaşarlar ama açık ormanlık araziler ya da diğer coğrafi mekanlarda da rahatlıkla yaşamlarını sürdürebilirler. Hatta denizden 3000 metre yükseklikte yaşayan vaşaklar bulunmaktadır. Sadece iyi bir dağcı değil aynı zamanda iyi birer yüzücüdürler.Çok hızlı ve çevik bir hayvan olduğundan kar tavşanı, kemiriciler, ördek, yer kuşları, balık gibi hayvanları kendilerine kolaylıkla av yaparlar.
Türkiye’de de yaşam alanı bulunan ama avlanmalar sonucunda yok olmaya yüz tutan türü diğer adları da Avrasya vaşağı ya da adi vaşak olarak belirtilir. Avrasya’da yaygın olarak görülür. Ancak Türkiye’de ve Türkçede vaşak olarak nitelendiğinde hep bu alt tür kast edilir.
2010 yazında Düzlerçamı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'nda yürüttüğü karakulak çalışması sırasında biyolog Batur Avgan bir vaşağı görüntülemeyi başarmıştır. Bu sayede Dünya'da ilk defa karakulak ve vaşakların aynı ekosistemi kullanabileceklerini kanıtlamıştır. Bugün karakulak ve vaşakları barındırabildiği bilinen Dünya'daki tek ekosistem Antalya'dadır.